MES

In dit artikel

» Wat is MES?
» Wat is MOMS?
» Wat doet een MES/MOMS?
» Hoe werkt een MES/MOMS in de fabriek?
» Wat zijn de voordelen van MES/MOMS?
» Wat is het verschil tussen MES/MOMS en ERP?
» Welke MES-varianten zijn er?
» MES/MOMS en Ignition
» Wat zijn de voordelen van Ignition voor MES/MOMS
» Wanneer is MES/MOMS interessant?
» MES/MOMS laten aansluiten op jouw productieomgeving

Wat is MES?

MES staat voor Manufacturing Execution System. Het vormt de schakel tussen de productievloer en bedrijfsapplicaties zoals ERP. Waar ERP bepaalt wat er geproduceerd moet worden, helpt MES bij de uitvoering op de werkvloer: hoe, wanneer, met welke middelen en volgens welke kwaliteits- en procesafspraken.

MES wordt vaak gepositioneerd volgens ISA-95, de internationale standaard die de relatie beschrijft tussen bedrijfsprocessen, productieplanning en productieautomatisering. Binnen dit model zit MES/MOMS tussen ERP aan de bovenkant en SCADA/PLC-systemen op de productievloer.

Een MES maakt productie uitvoerbaar, meetbaar en beheersbaar. Het verbindt orders, machines, operators, materialen, kwaliteit en productiedata. Daardoor ontstaat realtime inzicht in productievoortgang, afwijkingen, traceability en prestaties.

In de praktijk is MES niet altijd één systeem. MES-functionaliteit kan ook bestaan uit modules, losse applicaties of een data-architectuur waarin meerdere systemen samenwerken. Denk aan OEE, traceability, kwaliteitsregistratie, operatorinteractie, rapportage en integratie met SCADA, PLC’s, ERP, LIMS, WMS en historians.

Ook de rol van MES verschilt per productieomgeving. Soms is MES vooral registrerend, met focus op data, vastlegging en inzicht. Soms is MES meer regisserend, met focus op instructies, werkvolgordes, kwaliteitschecks en actieve ondersteuning van de uitvoering.

Wat is MOMS?

MOMS staat voor Manufacturing Operations Management System. Waar MES zich traditioneel richt op productie-uitvoering, is MOMS breder. MOMS omvat ook functies rondom kwaliteit, onderhoud, voorraad, logistiek, laboratoriumprocessen en data-integratie.

In de praktijk worden MES en MOMS vaak door elkaar gebruikt. Veel bedrijven gebruiken de term MES als verzamelnaam voor alles wat nodig is om productieprocessen digitaal te ondersteunen. Formeel gezien is MOMS de bredere term.

Wat doet een MES/MOMS? 

Een MES/MOMS ondersteunt productiebedrijven bij het organiseren, uitvoeren, registreren en verbeteren van productieprocessen.

Belangrijke functies zijn:

Productieplanning en dispatching
Vertalen van productieorders naar uitvoerbare taken op de werkvloer.

Orderuitvoering
Begeleiden van operators, machines en processen tijdens productie.

Productietracking en genealogy
Volgen van orders, batches, materialen en producten door het proces.

Kwaliteitsregistratie en kwaliteitsborging
Vastleggen van metingen, controles, afwijkingen en vrijgaven.

OEE en performance-analyse
Inzicht geven in beschikbaarheid, performance, kwaliteit, stilstand en verliezen.

Materiaal- en voorraadregistratie
Registreren van verbruik, beschikbaarheid en materiaalstromen.

Operatorinstructies en documentatie
Ondersteunen van operators met werkinstructies, recepten, checklists en procedures.

Data-acquisitie en rapportage
Verzamelen, structureren en rapporteren van productiedata.

Integratie met andere systemen
Koppelen met ERP, SCADA, PLC’s, LIMS, WMS, historians en andere industriële applicaties.

Hoe werkt een MES/MOMS in de fabriek? 

Een MES/MOMS verzamelt data uit de productieomgeving en vertaalt die data naar bruikbare informatie voor operators, planners, kwaliteitsmedewerkers, onderhoud en management. 

Dat proces bestaat meestal uit vier stappen:

Data verzamelen
Productieorders, machinestatussen, operatoracties, kwaliteitsmetingen, materiaalverbruik en procesdata worden verzameld uit verschillende systemen.  

Data combineren en structureren
Data uit PLC’s, SCADA, ERP, databases en andere bronnen wordt gekoppeld aan orders, batches, lijnen, machines en producten.  

Uitvoering ondersteunen
Operators en planners krijgen instructies, signalen, dashboards en beslisinformatie om productie goed uit te voeren.  

Inzicht en verbetering mogelijk maken
Rapportages, analyses en KPI’s maken duidelijk waar afwijkingen, stilstand, kwaliteitsproblemen of verbeterkansen ontstaan.  

MES stuurt machines meestal niet direct aan. Die taak ligt vaak bij PLC’s en SCADA-systemen. MES wisselt wel opdrachten, instellingen, statussen en productiedata uit met deze systemen.

Wat zijn de voordelen van MES/MOMS? 

Een goed ingericht MES/MOMS helpt productiebedrijven om meer grip te krijgen op de operatie. 

Belangrijke voordelen zijn: 

• Realtime inzicht in productievoortgang, stilstand en afwijkingen.
• Betere traceability van orders, materialen, batches en producten.
• Minder handmatige registratie en minder foutgevoelige overdracht.
• Snellere kwaliteitscontrole en betere borging van compliance.
• Betere samenwerking tussen productie, kwaliteit, onderhoud, logistiek en management.
• Sterkere basis voor OEE, continu verbeteren en datagedreven besluitvorming.
• Betere koppeling tussen kantoorautomatisering en productieautomatisering.
• Meer grip op afwijkingen, planning, capaciteit en productkwaliteit.

Wat is het verschil tussen MES/MOMS en ERP? 

ERP en MES/MOMS vullen elkaar aan.

Een ERP-systeem ondersteunt bedrijfsprocessen zoals verkoop, inkoop, voorraad, finance, planning en orderbeheer. ERP bepaalt vaak wat er geproduceerd moet worden.

Een MES/MOMS zit dichter op de productievloer. Het ondersteunt hoe, wanneer en met welke middelen productie daadwerkelijk wordt uitgevoerd.

Deze scheiding sluit aan bij ISA-95: ERP ondersteunt vooral bedrijfsplanning en administratie, terwijl MES/MOMS de vertaalslag maakt naar uitvoering, registratie en terugkoppeling op de productievloer.

Voorbeeld:

ERP maakt of ontvangt een productieorder.

MES vertaalt die order naar uitvoerbare productieactiviteiten.

MES registreert voortgang, kwaliteit, materiaalverbruik en afwijkingen.

ERP ontvangt terugkoppeling over status, verbruik, aantallen en resultaat.

Zo ontstaat een digitale verbinding tussen kantoor en fabriek.

Welke MES-varianten zijn er? 

Er bestaat niet één standaardvorm van MES. In de praktijk zijn er verschillende functionele en infrastructurele varianten.

Functioneel kan MES bijvoorbeeld zijn:

Monolithisch: veel functionaliteit in één geïntegreerde oplossing.

Modulair: opgebouwd uit losse modules die stap voor stap worden uitgebreid.

Model-driven: ingericht vanuit standaardmodellen voor lijnen, processen of workflows.

Composable: opgebouwd uit losse componenten en applicaties rond een centrale datalaag.

Infrastructureel kan een MES/MOMS-oplossing draaien:

On-premise: op eigen infrastructuur.

Cloud: centraal beschikbaar via publieke of private cloud.

Edge: lokaal, dicht bij machines of productielijnen.

Hybride: als combinatie van on-premise, edge en cloud.

Welke variant past, hangt af van het productieproces, bestaande systemen, standaardisatiebehoefte, IT/OT-volwassenheid, data-architectuur en groeiplannen.

MES/MOMS en Ignition 

Ignition is een open, modulair softwareplatform voor industriële automatisering en digitalisering. Het wordt gebruikt voor SCADA, HMI, data-integratie, dashboards, rapportage en MES/MOMS-functionaliteit.

Ignition heeft brede integratiemogelijkheden. Het kan koppelen met PLC’s, SCADA-systemen, databases, ERP-systemen en andere industriële applicaties.

Binnen MES/MOMS kan Ignition onder andere worden ingezet voor:

• operatorinterfaces
• OEE
• orderregistratie
• kwaliteitsregistratie
• receptbeheer
• productietracking
• rapportage
• data-acquisitie
• integratie tussen IT en OT

Door de modulaire opbouw kunnen productiebedrijven gericht starten en later uitbreiden. Bijvoorbeeld eerst met dashboards of OEE, daarna met kwaliteitsregistratie, traceability of ERP-integratie.

Wat zijn de voordelen van Ignition voor MES/MOMS? 

Ignition biedt een flexibele basis voor MES/MOMS-oplossingen, vooral in productieomgevingen waar veel systemen met elkaar moeten samenwerken.

Belangrijke voordelen zijn:

Flexibiliteit
Ignition is modulair opgebouwd en kan worden afgestemd op specifieke processen en gebruikersbehoeften.

Brede integratie
Het platform koppelt met PLC’s, SCADA-systemen, databases, ERP-systemen en andere industriële applicaties.

Schaalbaarheid
Een oplossing kan klein starten en meegroeien met nieuwe lijnen, sites, modules of functionaliteiten.

Realtime inzicht
Productiedata kan worden verzameld, gevisualiseerd en gebruikt voor dashboards, rapportages en analyses.

Sterke IT/OT-koppeling
Ignition helpt om data uit de productievloer beschikbaar te maken voor operators, engineers, management en andere systemen.

Geschikt voor maatwerk én standaardisatie
Het platform kan worden ingezet voor specifieke productieprocessen, maar ook als basis voor herbruikbare templates en gestandaardiseerde oplossingen.

Wanneer is MES/MOMS interessant? 

MES/MOMS wordt interessant wanneer productiebedrijven meer grip willen op uitvoering, kwaliteit, data en prestaties.

Typische situaties zijn:

• Er wordt nog veel gewerkt met papier, Excel of handmatige registraties.
• Productiedata is verspreid over meerdere systemen.
• Realtime inzicht in voortgang, stilstand of kwaliteit ontbreekt.
• Traceability is belangrijk voor klanten, audits of wetgeving.
• ERP en productieomgeving zijn onvoldoende gekoppeld.
• Operators missen duidelijke digitale instructies.
• OEE, performance of kwaliteitsdata is niet betrouwbaar beschikbaar.
• Meerdere fabrieken of lijnen moeten consistenter gaan werken.
• Er is behoefte aan een betere basis voor data-integratie, dashboards of AI.

MES/MOMS laten aansluiten op jouw productieomgeving 

De juiste MES/MOMS-aanpak begint niet bij software, maar bij de productiepraktijk.

Welke processen moeten worden ondersteund? Welke systemen zijn al aanwezig? Welke data is nodig? Waar zitten de grootste knelpunten? En welke mate van standaardisatie, flexibiliteit en integratie is gewenst?

AT-Automation helpt productiebedrijven met het ontwerpen en realiseren van MES/MOMS-oplossingen die passen bij de fabriek. Vanuit ervaring met SCADA, MES, Ignition, IT/OT-integratie en industriële data-architecturen brengen we productie, techniek en bedrijfsvoering bij elkaar.

Zo ontstaat een oplossing die niet alleen technisch werkt, maar ook waarde toevoegt op de productievloer.